বতাহ কাক বোলে

বতাহ হৈছে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে বায়ুৰ স্বাভাৱিক গতি। সূৰ্যই পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল অসমান গৰম কৰাৰ ফলত বায়ুৰ চাপৰ পাৰ্থক্যৰ সৃষ্টি হয়। এই চাপৰ পাৰ্থক্যই এনে এক বলৰ সৃষ্টি কৰে যাৰ ফলত বায়ু উচ্চ চাপৰ অঞ্চলৰ পৰা কম চাপৰ অঞ্চললৈ গতি কৰে, যাৰ ফলত আমি বতাহ বুলি কোৱা পৰিঘটনাটো সৃষ্টি হয়।

সূৰ্যৰ শক্তিয়ে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ বিভিন্ন অংশ বিভিন্ন হাৰত গৰম কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ভূমি পানীতকৈ বেছি বেগেৰে গৰম হৈ ঠাণ্ডা হয়, যাৰ ফলত উষ্ণতাৰ তাৰতম্যৰ সৃষ্টি হয়। উষ্ণ বায়ু বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে ই পৃষ্ঠৰ ওচৰত কম চাপৰ এলেকাৰ সৃষ্টি কৰে। তাৰ পিছত চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ পৰা অহা শীতল বায়ু শূন্যতা পূৰণ কৰিবলৈ ভিতৰলৈ সোমাই যায়, যাৰ ফলত বায়ু বা বতাহৰ প্ৰবাহ ঘটে।

বতাহৰ গতি, দিশ আৰু আৰ্হিক কেইবাটাও কাৰকে প্ৰভাৱিত কৰে:

  • চাপৰ গ্ৰেডিয়েণ্ট(Pressure Gradient): দুটা স্থানৰ মাজত বায়ুৰ চাপৰ পাৰ্থক্যই বতাহৰ শক্তি আৰু গতি নিৰ্ধাৰণ কৰে। চাপৰ পাৰ্থক্য যিমানেই বেছি হ’ব সিমানেই বতাহ প্ৰবল হ’ব।
  • ক’ৰিঅ’লিছ প্ৰভাৱ(Coriolis Effect): পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণনৰ ফলত বতাহ সৰলৰেখাত গতি কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বক্ৰ হৈ পৰে। উত্তৰ গোলাৰ্ধত বতাহ সোঁফালে বিচ্যুত হয়, আনহাতে দক্ষিণ গোলাৰ্ধত বাওঁফালে বিচ্যুত হয়। ক’ৰিঅ’লিছ প্ৰভাৱ প্ৰচলিত বতাহৰ আৰ্হি, যেনে বাণিজ্যিক বতাহ আৰু প্ৰচলিত পশ্চিমীয়া বতাহৰ সৃষ্টিৰ বাবে দায়ী।
  • ঘৰ্ষণ(Friction): পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ লগত ঘৰ্ষণ কৰিলে মাটিৰ ওচৰত বতাহ লেহেমীয়া হয়, যাৰ ফলত বতাহ কম বেগত বয়। পৃষ্ঠৰ ওপৰৰ উচ্চতাৰ লগে লগে বতাহৰ গতি বৃদ্ধি পায়, কাৰণ ঘৰ্ষণ কমি যায়।
  • ভূ-প্ৰকৃতি(Topography): ভূমি, পাহাৰ, উপত্যকা আৰু জলভাগৰ আকৃতিয়ে বতাহৰ ধৰণক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। ইহঁতে বায়ুৰ প্ৰবাহক অন্য দিশলৈ বা চেনেল কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত বতাহৰ গতি আৰু দিশৰ স্থানীয় তাৰতম্য ঘটে।

বতাহৰ আমাৰ গ্ৰহ আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ওপৰত বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ আছে:

  • বতৰ: বতৰৰ আৰ্হিত বতাহে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে, কাৰণ ই আৰ্দ্ৰতা, তাপ আৰু বায়ুৰ ভৰ পৰিবহণ কৰে, যাৰ ফলত উষ্ণতা, আৰ্দ্ৰতা আৰু ডাৱৰ গঠনত প্ৰভাৱ পৰে। ই ধুমুহা, হাৰিকেন, ঘূৰ্ণীবতাহৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগায়।
  • জলবায়ু: বতাহে বিশ্বজুৰি তাপ বিতৰণ কৰাত সহায় কৰে, যিয়ে আঞ্চলিক আৰু বিশ্ব জলবায়ুৰ আৰ্হিক প্ৰভাৱিত কৰে। ই পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলীয় পৰিবহন ব্যৱস্থাৰ এটা মূল উপাদান, বিষুৱৰেখাৰ পৰা মেৰুলৈ তাপ পুনৰ বিতৰণ কৰে।
  • পৰগাছা(Pollination): কিছুমান উদ্ভিদৰ পৰগাছাৰ পৰগাছাৰ বাবে বতাহৰ অপৰিহাৰ্য। কিছুমান উদ্ভিদে বতাহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি নিজৰ পৰেগ দানাবোৰ পুৰুষ প্ৰজনন গঠনৰ পৰা আন উদ্ভিদৰ মাইকী প্ৰজনন গঠনলৈ লৈ যায়, যাৰ ফলত নিষেচন আৰু প্ৰজনন সহজ হয়।
  • শক্তি উৎপাদন: বতাহ টাৰ্বাইনৰ জৰিয়তে শক্তিৰ নবীকৰণযোগ্য উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ পৰিৱৰ্তে বতাহৰ শক্তি হৈছে এক পৰিষ্কাৰ আৰু বহনক্ষম বিকল্প।
  • খহনীয়া আৰু ভূ-ৰূপ: সময়ৰ লগে লগে বতাহে খহনীয়া আৰু নিক্ষেপৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগক আকৃতি দিব পাৰে। ই পলস পৰিবহণ আৰু জমা কৰিব পাৰে, বালিৰ টিলা সৃষ্টি কৰিব পাৰে, শিলৰ গঠন ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৰিব পাৰে আৰু ভূ-প্ৰকৃতিৰ আকৃতি দিব পাৰে।

বতৰ বিজ্ঞান, বিমান পৰিবহণ, কৃষি, নগৰ পৰিকল্পনা আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ বাবে বতাহৰ আচৰণ বুজাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ই আমাক বতৰৰ আৰ্হিৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰাত সহায় কৰে, শক্তি উৎপাদনক অনুকূল কৰি তোলে, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু নিৰ্মাণৰ সন্দৰ্ভত জ্ঞাত সিদ্ধান্ত লোৱাত সহায় কৰে।

সামৰণিত ক’বলৈ গ’লে বায়ুমণ্ডলৰ চাপৰ পাৰ্থক্যৰ ফলত হোৱা বায়ুৰ গতিবিধিক বতাহ বোলে। ইয়াৰ উপস্থিতি আৰু বৈশিষ্ট্যই বতৰ, জলবায়ু, পৰিৱেশ প্ৰক্ৰিয়া, আৰু মানুহৰ কাৰ্যকলাপক প্ৰভাৱিত কৰে, যাৰ ফলত ই আমাৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ।

Leave a Comment